Co tarcza, to awantura

Moskwa i Baku prbuj porozumie si w sprawie przeduenia rosyjskiej dzierawy azerbejdaskiej stacji wojskowej. Dlaczego coraz silniejszy na arenie midzynarodowej Azerbejdan kontynuuje wspprac z Rosj w tak niejednoznacznej sprawie?

Azerowie zgadzaj si na dalsz dzieraw stacji – ostatniego ladu rosyjskiej obecnoci wojskowej na terytorium poudniowo-zachodniego ssiada – pod kilkoma warunkami. Domagaj si midzy innymi przeznaczenia dodatkowych funduszy na zmniejszenie negatywnego wpywu radaru na otaczajce rodowisko, zatrudnienia wikszej liczby miejscowych pracownikw, moliwoci wsplnego korzystania ze stacji oraz skrcenia okresu obowizywania umowy do co najwyej piciu lat. Dodatkowo planuj podwyszy koszty dzierawy. Rosja nie chce przysta na wszystkie wysuwane przez Baku dania. Najwicej sprzeciwu wzbudzaj opaty za korzystanie z obiektu. Obecnie koszty samej dzierawy wynosz 7 milionw dolarw rocznie. Do tego dochodz jeszcze zuycie energii (5 milionw dolarw) i koszty wyposaenia (10 milionw dolarw). Baku chce podnie opat do przynajmniej 15 milionw dolarw rocznie.

Dyrektor Military Research Center Jasur Sumerinli, zgadzajc si ze stanowiskiem azerskiego MSZ, powiedzia „Nowej Europie Wschodniej", e nawet kilkukrotne podwyszenie stawki jest w zupenoci uzasadnione.

– Z jednej strony te pienidze s niewspmierne do wartoci i znaczenia radaru dla rosyjskiego bezpieczestwa regionalnego i midzynarodowego. Jednak z drugiej i tak nie rekompensuj zagroenia i ryzyka, na jakie Azerbejdan naraa si, uyczajc Rosji czci swojego terytorium – twierdzi Sumerinli.

Rosyjskie plany

Media, poruszajc problem stacji, skupiaj si przede wszystkim na kwestiach finansowych i zagroeniach ekologicznych. Mwi si te o spadku liczby urodze w regionie gabaliskim w cigu ostatnich kilku lat. Prawie nikt jednak nie powici uwagi kontrowersyjnemu wystpieniu rosyjskiego ministra obrony Anatolija Sierdiukowa, ktry pod koniec ubiegego roku poinformowa, e Rosja planuje cakowicie zmodernizowa stacj radarow w Gabali, jednoczenie rezygnujc z czci dzierawionego terytorium. Nowoczesny radar typu Worone, zbudowany z moduw pozwalajcych na szybki demonta, transport i ponown instalacj w dowolnym miejscu, do 2019 roku ma zastpi obecny radiolokator typu Darial. Oznaczaoby to, e wojska rosyjskie uywayby w Gabali wasnego, nowoczeniejszego radaru, rezygnujc z miejscowego sprztu.

Majce zakoczy si w czerwcu rozmowy przypominaj dobrze wyreyserowany spektakl,ktrego fina nie jest trudny do przewidzenia. Dr Rasim Musabajow (politolog, czonek Komisji Spraw Zagranicznych azerbejdaskiego parlamentu) powiedzia "Nowej Europie Wschodniej", e wtpi, by takie rozwizanie odpowiadao interesom Azerbejdanu:

– Tego typu obiekt wojskowy nie zwiksza bezpieczestwa naszego pastwa. Wrcz przeciwnie: powoduje wzrost zagroenia. Po pierwsze, Moskwa jest sprzymierzecem i mecenasem Armenii, z ktr z kolei nie mona wykluczy wznowienia konfliktu zbrojnego. Po drugie, z terytorium stacji w Gabali Kreml jest w stanie prowadzi wywiad elektroniczny, paraliowa nasze lotnictwo, system obrony przeciwlotniczej i system cznoci si zbrojnych Azerbejdanu.

Coraz czciej daj si sysze opinie ekspertw, ktrzy stoj na stanowisku, e jeli Baku chce realizowa niezalen polityk, to nie moe przedua umowy dzierawy stacji i powinno zlikwidowa ten obiekt, poniewa jest Azerom niepotrzebny. Sumerinli zgadza si z tymi gosami:

– Azerbejdan, jako bogaty kraj, ma moliwo prowadzenia samodzielnej polityki zagranicznej.Jednak rosyjskie krgi wojskowo-polityczne prbuj wtrca si w nasze sprawy wewntrzne.Tamtejsi eksperci sdz, e przejcie gabaliskiej stacji jest doskonaym narzdziem wywierania wpywu na polityk wewntrzn Azerbejdanu i zacieniania wizi z przedstawicielami naszego rzdu. Naley zwrci uwag na si prywatnych kontaktw azerbejdaskich i rosyjskich liderw, na ich wasne interesy. Wpyw Rosji na polityczn i ekonomiczn sytuacj Azerbejdanu jest i tak ju bardzo duy. Azerbejdascy oficjele uwaaj, e jeli nie bd wspiera rosyjskich interesw, Moskwa moe osabi ich pozycj.

Musabajow patrzy na problem z innej perspektywy:

– Azerbejdan nie ma adnego interesu w przeduaniu umowy dzierawy stacji w Gabali. Z wojskowego punktu widzenia stacja ta jest nam zupenie zbdna, a dochody z dzierawy nie s znaczce dla naszego budetu. Jednak polityczny oportunizm Azerbejdanu oparty na zasadzie niedranienia Moskwy kae prowadzi rozmowy z Kremlem. Poza tym, Rosja ju zbudowaa i nadal buduje pewne nowoczesne obiekty obronne w Azerbejdanie (midzy innymi instalacje obrony powietrznej C-300, uderzeniowe helikoptery MI-35). Innych dostawcw takich systemw nie posiadamy: USA i Europa ich nie oferuj. Izrael z kolei utrzymuje wysokie ceny, a dodatkowo wsppraca z nim powoduje negatywn reakcj Iranu. Nie mona rwnie wykluczy,e jeli porozumienie nie zostanie zawarte ze wzgldu na zbyt wygrowane dania Baku, Rosjanie formalnie nadal bdzie korzysta ze stacji na obecnych zasadach, jednak bez jej modernizacji.

Midzynarodowy mat

Sumerinli zwraca uwag na umidzynarodowienie problemu dzierawy stacji radarowej:

– Status stacji w Gabali nie jest tylko problemem Rosji i Azerbejdanu. Zagadnienie to ma znacznie szerszy wymiar, gdy Azerbejdan zwizany z USA i Europ Zachodni w zakresie euroatlantyckiej integracji i ochrony projektw energetycznych w rejonie Morza Kaspijskiego zobowiza si przestrzega zasad wzajemnego bezpieczestwa. Wiadomo, e sytuacja pomidzy NATO i Rosj oraz midzy Rosj i USA nie jest dobra. Moskwa nie chce, by Baku zacieniao swoje relacje z NATO i w przyszoci zostao czonkiem Sojuszu.

NATO i OBWE nie kwapi si do ingerencji w azerbejdasko-rosyjskie rozmowy. Baku zwizane z Kremlem konfliktem o Grski Karabach dy do wypracowania porozumienia w sprawie dzierawy stacji. Okupacja czci terytorium Azerbejdanu przez Armeni jest gwnym rodkiem rosyjskiego nacisku na Azerw.

Wikszo ekspertw jest zgodnych, e jeli Azerbejdan odrzuci rosyjsk propozycj prolongowania dzierawy stacji, to Rosja moe wesprze Ormian w konflikcie karabaskim, doprowadzajc go do niekorzystnego dla Baku zakoczenia. W tym kontekcie na drugi plan schodzi fakt, e zamiary Rosji s niezgodne z doktryn wojenn Azerbejdanu, ktra wyklucza stacjonowanie rosyjskich si zbrojnych czy utrzymywanie rosyjskich obiektw wojskowych na terytorium Azerbejdanu. Mimo e prawdopodobiestwo wznowienia konfliktu w cigu kilku najbliszych miesicy jest nike, to jednak w obliczu takiego scenariusza poprawne stosunki z Rosj s niezwykle istotne.

Tekst: Aneta Waszkiewicz

Artyku zosta opublikowany 13.02.2012 r. na na amach portalu „Nowa Europa Wschodnia”: http://www.new.org.pl/

Aneks:
Gabaliska Stacja Radiolokacyjna jest radarem wojskowym sucym do wczesnego ledzenia startw rakiet balistycznych. Zbudowan j w 1985 roku jako jedn z omiu gwnych stacji Systemu Obrony Antyrakietowej Zwizku Radzieckiego. Radar kontroluje przestrze kosmiczn w odlegoci 6 tysicy kilometrw i zosta zaprojektowany do wykrywania pociskw wysyanych z wybrzea Oceanu Indyjskiego. Radar swym zasigiem obejmuje Iran, Turcj, Indie, Irak i cay Bliski Wschd. W 2002 roku oba kraje podpisay porozumienie, zgodnie z ktrym Rosja wydzierawia stacj od Azerbejdanu do 2012 roku.



(C) Kaukaz.net. Wszelkie prawa zastrzeone. Czytaj, cytuj (z podaniem autora i zrda), ale nie kradnij!