Grski Karabach na agendzie

W ostatnich dniach kwestia pokojowego rozwizania konfliktu karabaskiego bya przedmiotem midzynarodowego zainteresowania. Kaukaz poudniowy odwiedzi zastpca sekretarza stanu USA i przedstawiciel przewodniczcego OBWE ds konfliktw zapalnych. W ramach dziaa mediacyjnej Miskiej Grupy OBWE odbyy si trjstronne spotkania gw pastwa Armenii, Azerbejdanu i Rosji (w Soczi) i ich ministrw spraw zagranicznych (w Moskwie).

James Steinberg, zastpca sekretarza stanu USA w dniach 23-25 lutego br. odwiedzi Armeni, Gruzj i Azerbejdan. Podczas wizyty szczegln uwag cieszya si sprawa nieuregulowanego konfliktu o Grski Karabach. Steinberg zauway pozytywne trendy w procesie pokojowego rozwizania sporu, a udzia w pracach Miskiej Grupy OBWE nad rozwizaniem armesko-azerbejdaskiego sporu uzna za jeden z priorytetw USA.

W tym samym czasie (24 lutego br.) w Moskwie miao miejsce spotkanie ministrw spraw zagranicznych Armenii, Azerbejdanu i Rosji. Edward Nalbandian, Elmar Mammadyarov i Siergiej awrow spotkali si w celu omwienia moliwych rozstrzygni karabaskiego sporu. Kolejne trjstronne spotkanie w tej kwestii, tym razem prezydentw Armenii, Azerbejdanu i Rosji, odbyo si w Soczi 5 marca br. Podczas rozmowy postanowiono o przyspieszonym trybie wymiany jecw wojennych, co do ktrego prezydenci porozumieli si podczas poprzedniego spotkania w Astrachaniu w padzierniku 2010 r. Strony podkreliy swoje denie do rozwizania kwestii karabaskiej rodkami pokojowymi i uzgodniy, e incydenty wzdu linii zawieszenia broni wyjaniane bd przy uczestnictwie czonkw Miskiej Grupy i specjalnego przedstawiciela kraju sprawujcego aktualnie przewodnictwo OBWE. Ser Sarkisjan i Ilham Alijew podkrelili wag, jak przykadaj do regularnych, inspirowanych przez prezydenta Rosji, kontaktw i wyrazili nadziej ich kontynuacji.

W ostatnich tygodniach na Kaukazie przebywa take przedstawiciel przewodniczcego OBWE ds. konfliktw zapalnych Gedryus Chekuolis. Podczas wizyty w Azerbejdanie (21-22 lutego br.) i Armenii (23-24 lutego br.) bada potencjalne moliwoci wyjcia z konfliktu. Penicy rol przewodniczcego OBWE minister spraw zagranicznych Litwy Audronius Aubalis wyrazi (25 lutego br.) zaniepokojenie ewentualnoci pogorszenia si sytuacji w Grskim Karabachu. Wezwa strony konfliktu i pastwa czonkowskie OBWE do dziaa majcych na celu umocnienie wzajemnego zaufania oraz roli OBWE w zakresie monitoringu sytuacji.

Midzynarodowe zainteresowanie spraw Grskiego Karabachu wynika z rosncych w ostatnich miesicach napi na Kaukazie. OBWE (i czonkowie mediacyjnej Miskiej Grupy – Rosja, USA i Francja) stara si zagodzi nastroje. Dla Rosji moliwo odnowienia obecnie konfliktu karabaskiego wydaje si szczeglnie niekorzystna w zwizku ze zbliajcymi si w 2014 r. igrzyskami zimowymi w Soczi.

11 lutego br. minister obrony Azerbejdanu Safar Abijew na spotkaniu z przedstawicielami Miskiej Grupy OBWE powiedzia, e azerbejdaska armia jest gotowa do uycia siy w celu przywrcenia kontroli nad Karabachem oraz otaczajcymi go terytoriami kontrolowanymi przez Ormian. Owiadczenie ministra miao miejsce trzy dni po ogoszeniu przez znan organizacj pozarzdow International Crisis Group raportu ostrzegajcego przed kolejn wojn o Karabach. Zaostrzajca si retoryka wojenna wiadczy o rosncej w Azerbejdanie frustracji w zwizku z brakiem rezultatw rozmw pokojowych w sprawie karabaskiej. Baku od kilku lat utrzymuje wysoki poziom wydatkw na zbrojenie i przygotowuje si na ewentualne siowe rozstrzygnicie sporu. Tegoroczny budet Azerbejdanu zakada niemal dwukrotny wzrost wydatkw na zbrojenie (do 3,1 mld USD) w porwnaniu z rokiem ubiegym. Suma ta przekracza warto caorocznego budetu Armenii.

Azerbejdan stara si take o aktywne poparcie midzynarodowe. Jednym ze sposobw jest rozpowszechnianie wasnej wersji wydarze o zajciach w Chodaach, okrelanych mianem „masakry” lub „ludobjstwa”. W ostatni rocznic wydarze (25-26 lutego) sekretarz rzdzcej partii Nowy Azerbejdan Ali Ahmadow, w wywiadzie dla portalu news.az zapowiedzia zamiar wniesienia sprawy Choda do trybunau midzynarodowego.

W miejscowoci Choday w 1992 r., w trakcie wojny o Grski Karabach, zgino 613 Azerw. Armenia utrzymuje, e wydarzenia te byy wynikiem frontowych dziaa wojennych.

Prezydent Armenii Ser Sarkisjan 24 lutego br., w wywiadzie dla stacji radiowej Echo Moskwy, stwierdzi, e jedynym sposobem uregulowania konfliktu jest referendum wrd mieszkacw Grskiego Karabachu lub uznanie wynikw referendum przeprowadzonego w 1991 r. Zauway, e ustpstwa obu stron s niezbdne dla pokojowego rozwizania konfliktu, cho w ormiaskim spoeczestwie pogld ten nie cieszy si duym poparciem. Sarkisjan wyrazi zaniepokojenie prezentowan przez Baku gotowoci do przywrcenia si terytorialnej integralnoci kraju. Uzna jednoczenie, e preferowane przez Azerbejdan rozwizanie, w ktrym losy Karabachu zostan zdecydowane po wczeniejszym przywrceniu go pod rzdy Baku, jest dla Armenii nie do przyjcia.

Konflikt o Grski Karabach rozpocz si w 1988 r., gdy zamieszkany przez Ormian Autonomiczny Okrg Grskiego Karabachu ze stolic w Stepanakercie ogosi wyjcie z Socjalistycznej Republiki Radzieckiej Azerbejdanu. W 1991 r. ogoszono powstanie Republiki Grskiego Karabachu (nieuznawanej przez adne pastwo na wiecie, cznie z Armeni, cho szeroko przez ni wspieranej). Dziaania te uznane zostay przez Baku za bezprawne. Bdce skutkiem konfliktu dziaania wojenne, w ktrych Armenia wspara Republik Karabachu, trway do 1994 r. i zakoczy si rozejmem. W jego wyniku Azerbejdan straci kontrol nad regionem i przylegymi do niego terytoriami. Od tego czasu konflikt znajduje si w fazie zamroenia, a w obu pastwach jego rozwizanie jest jednym z gwnych elementw politycznych napi i odpowiednio antyormiaskich lub antyazerbejdaskich nastrojw.

W skad powoanej w 1992 r. w celu znalezienia kompromisowego rozwizania konfliktu Miskiej Grupa OBWE weszy Francja, Rosja i USA. Niemal 20 lat prac Grupy nie przynioso wymiernych efektw. Stosunki midzy Armeni i Azerbejdanem s cigle napite, a na granicy Grskiego Karabachu regularnie dochodzi do krtkich wymian ognia, w ktrych wyniku corocznie po obu stronach ginie kilkadziesit osb.

Magdalena Lejman

Na podstawie: anpress.com, aze.az, azernews.az, interfax.ru, news.az, newsarmenia.ru, newsazerbaijan.ru, news.rambler.ru osw.waw.pl, panarmenian.net, rian.ru, regnum.ru, times.am



(C) Kaukaz.net. Wszelkie prawa zastrzeone. Czytaj, cytuj (z podaniem autora i zrda), ale nie kradnij!