Szlak turystyczny w armeskiej prownicji Sjunik

Jeli wybierasz si do Armenii i… lubisz odkrywa nowe miejsca, przebywa wrd przyrody a od tumw turystw i przewodnikowych zabytkw wolisz samotn wdrwk po grach… Jeli chciaby zobaczy prawdziwe ycie ormiaskich grali i przey niezapomnian przygod… To miejsce jest wanie dla Ciebie!

Szlak

Szlak znajduje si w poudniowej Armenii, w prowincji Sjunik. Prowadzi z Tatewu – jednego z najbardziej znanych armeskich klasztorw – do wsi Haris pooonej nad malowniczym wwozem rzeki Worotan. Ma dugo ok. 13 km. Jego przejcie zajmuje 5-6 godzin. atwiejsze jest przejcie z Tatewu do Haris (mniej mczce podejcie) ni na odwrt. Szlak czciowo biegnie grsk ciek, czciowo star, nieprzejezdn dla samochodw drog. Jest oznaczony biao-czerwono-biaymi znakami na caej swojej dugoci; mona go przej bez przewodnika.
Trasa rozpoczyna si przy punkcie informacji turystycznej, tu obok stacji kolejki linowej w Tatewie, gdzie bezpatnie mona otrzyma map Sjuniku wraz ze schematyczn map szlaku. Trasa biegnie zaukami wsi Tatew a nastpnie poprzez pokryty polami i kami paskowy. Po kilku kilometrach rozpoczyna si zejcie w gboki wwz Worotanu. cieka prowadzi tam przez gsty las. Po drodze mijamy rdeko wybudowane na cze zmarego mieszkaca Harisu przez jego synw. Mona tam zrobi postj. Po przejciu redniowiecznego kamiennego mostu schodzimy w rozleg dolin. Dalej droga prowadzi obok ruin kurdyjskiej wioski, dawnego meczetu i grobowca legendarnego krla Alanw. Po okoo kilometrze zaczyna si agodne podejcie na przeciwleg stron kanionu. Mijamy ruiny Starego Harisu z kamiennym kocioem i cmentarzem. Std ju tylko p godziny marszu dzieli nas od Harisu, ktry rozsiad si tu nad stromym urwiskiem.

Ciekawe miejsca

Tatew – jeden z najsynniejszych klasztorw i najwikszych atrakcji turystycznych Armenii; ufundowany w IX wieku przez ksit Orbelianw ufortyfikowany klasztor przez szereg wiekw by siedzib biskupw Sjuniku, penic rol jednego z centrw religijnych i kulturalnych Armenii; zamknity w czasach sowieckich, ponownie otwarty i odrestaurowany po odzyskaniu niepodlegoci przez Armeni; od 2010 r. mona do niego dotrze „Skrzydami Tatewu” – najdusz kolejk linow na wiecie;

Kercer (bardziej znana wrd miejscowych jako Krdner) – zrujnowana kurdyjska wioski nad Worotanem; Kurdowie zamieszkiwali j jeszcze na pocztku XX wieku, opucili wie w czasie walk muzumasko-chrzecijaskich w Sjuniku w latach 1918-1920; poza popadajcymi w ruin kamiennymi domami zachowa si most z XIII wieku, stary muzumaski cmentarz i meczet;

Alan Takawor – grobowiec legendarnego bezimiennego „wadcy Alanw”, o ktrym pami przechowali mieszkacy Harisu; naukowcy do dzi nie odczytali skrtu wyrytego po ormiasku na jego mogile;

Stary Haris – ruiny kamiennej wsi opuszczonej przez mieszkacw na pocztku lat 30-tych XX w. po niszczycielskim trzsieniu ziemi, ktre nawiedzio Sjunik; wioska zostaa wwczas przeniesiona wyej; zachowa si stary koci oraz otaczajcy go cmentarz sigajcy czasw przedchrzecijaskich;

Jezioro Hariskie – pooone poniej Starego Harisu; mona do niego dotrze ciek, ktrej pocztek zosta oznaczony supem informacyjnym „Haris Lake”; powstao w wyniku osunicia si ziemi, ktra uformowaa naturaln tam ze ska na Worotanie; jezioro bogate jest w ryby;
Karawanseraj Kotrac – pooony przy drodze Haris-Goris; zbudowany w XIII w. z rozkazu ksit Orbelianw przy dawnym szlaku handlowym biegncym przez Sjunik; nad wejciem znajduje si napis po ormiasku i persku; w okolicy znajduje wiele kamiennych drogowskazw, dziki ktrym redniowieczni wdrowcy znajdowali drog w grach.

Dojazd

Przejcie szlakiem najlepiej poczy ze zwiedzaniem innych ciekawych miejsc w Sjuniku. Baz wypadow mona zrobi w Goris – pobliskim miasteczku. Do Goris mona dotrze dzielon takswk (ok. 7 EUR), ktre codziennie odjedaj z erywaskiego dworca autobusowego „Kilikia”. Najlepiej wyruszy rano. Droga zajmuje ok. 3-4 godzin. Z Goris do Haris (20 km) i Tatewu (35 km) mona dotrze takswk lub autostopem.

Baza noclegowa

W Goris i Tatewie znajduje si sporo B&B, gdzie w niezych lub znonych warunkach mona przenocowa za niezbyt wygrowan cen. Aby zobaczy jak naprawd yj mieszkacy grskich wiosek Sjuniku warto – mimo nierozwinitej infrastruktury i spartaskich warunkw – zatrzyma si przynajmniej na jedn noc w Haris.

Goris

B&B “Khachik”
ul. David Bek 13
Tel. +374 284 21098, kom. +374 91204012
Web site: www.khachikbb.com
E-mail: mirakyanbb@hotmail.com

B&B “Hostel Goris”
ul. Khorenatsi 55
Tel.: +374 284 21886
E-mail: karandzav-tur@rambler.ru, jirmar28@freenet.am

B&B “Lyova & Sons”
ul. Makich 7
Tel.: +374 284 216000, kom. +374 91753010

Hotel “Mirhav”
ul. Mashtots 100
Tel: +374 284 24612, kom. +374 93287902
E-mail: hotelmirhav@yahoo.com

Hotel “Olympia”
ul. Khorentasi 53
Tel: +374 284 30003
E-mail: olimpya.goris@rambler.ru

Hotel “Diana”
Artsakh Highway 30
Tel: +374 96999777, +374 98637777
Web site: www.hoteldiana.am
E-mail: dianaivv@rambler.ru, info@hoteldiana.am

Ceny najczciej wahaj si w granicach 10-15 EUR od osoby ze niadaniem.

Haris

Mona zatrzyma si u ludzi, ktrzy s bardzo gocinni. Przenocuj i nakarmi za 5000 AMD (ok. 10 EUR). Po dotarciu do wsi mona pyta o Hrayra Ghevondyana, Mkhitara Hayrapetyana, Baghdasara, lub Volodi Hovsepyana.

Tatew

We wsi istnieje kilka rodzinnych B&B. Aby zarezerwowa nocleg najlepiej skontaktowa z si z Centrum Informacji Turystycznej w Tatewie, ktre znajduje si tu obok stacji kolejki linowej.
tatevfoundation@yahoo.com
Tel.: +374 94414272, +374 93845632

Wyywienie

W Goris znajduje si kilka restauracji, jeli jednak nocujecie w B&B najlepsz opcj jest zamwienie posikw u gospodarzy. Mona wtedy sprbowa lokalnej kuchni. Restauracje znajduj si rwnie przy obu stacjach kolejki linowej. Prawie w kadej wsi znajduje si sklep, gdzie mona zaopatrzy w si w podstawowe produkty.

Pamitaj!

Nie mie w grach!
Zabierz ze sob odpowiedni zapas wody!
Za dobre buty i dugie spodnie! Na grskich ciekach mona spotka wa!
Powiadom kogo przed wyruszeniem w gry!
We ciepe ubranie i co do ochrony przed socem!

Basic English-Armenian dictionary

Wikszo mieszkacw Haris mwi po rosyjsku, znacznie gorzej jest jednak z angielskim. Sowniczek podstawowych zwrotw moe wic okaza si przydatny.

Dzie dobry! Barev dzes! (Բարև ձեզ)

Dzikuj! Shnorhakalutyun! (Շնորհակալություն) lub po prostu “Merci”

Do widzenia! Tstesutyun! (Ցտեսություն)

Gdzie moemy przenocowa? Vortegh kareli e gisherel?(Որտե՞ղ կարելի է գիշերել)

Ile kosztuje nocleg? Inch arzhe gisherakatse? (Ի՞նչ արժե գիշերակացը)

Czy moecie nam Pastwo zrobi kolacj i niadanie? Karogh eq mez hamar patrastel chash ev nakhachash? (Կարո՞ղ եք մեզ համար պատրաստել ճաշ և նախաճաշ)

Gdzie mona si umy? Vortegh kareli e lvacvel? (Որտե՞ղ կարելի է լվացվել)

Czy moe nam Pan zorganizowa transport do Goris? Za ile? Karogh eq mez tanel Goris? Inch karzhena? (Կարո՞ղ եք մեզ տանել Գորիս: Ի՞նչ կարժենա)

W ktr stron do Tatew? Inchpes gnanq Tatev? (Ինչպե՞ս գնանք Տաթև)


Oprac. Maciej Falkowski

Szlak zosta wytyczony i oznakowany w ramach projektu zrealizowanego przez Ambasad Rzeczpospolitej Polskiej finansowanego w ramach Polskiej Pomocy rozwojowej dla Armenii.



(C) Kaukaz.net. Wszelkie prawa zastrzeone. Czytaj, cytuj (z podaniem autora i zrda), ale nie kradnij!