SERIA: NARODY / ETNOSY KAUKAZU


ABAZYNI (Abaza)



Naród mieszkający w Karaczajo–Czerkiesji i zachodniej części Adygeji. W Rosji mieszka ich 38 tys., z czego 32 tys. w KCzR. Potomkowie Abazynów żyją także w Turcji, Jordanii, Syrii i Libanie (ok. 10 tys.). Mówią w języku pokrewnym językowi abchaskiemu; dzieli się na dwa dialekty – tapancki i aszczcharski; wielu Abazynów zna także język kabardyjsko–czerkieski. Język abazyński ma swoją literacką formą, zapisywany jest za pomocą cyrylicy. Abazyni są muzułmanami sunnitami. Przodkowie Abazynów pochodzą prawdopodobnie z górskiej Abchazji (górny bieg rzek Bzyb i Mzymta), skąd przesiedlili się na północne stoki Kaukazu: w XIV–XVI w. (Abazyni tapanccy) oraz w XVIII–XIX w. (Abazyni aszczcharscy); osiedli w dolinach rzek Laba, Urup, Wielki i Mały Zelenczuk. Od XVII w. podlegali stopniowej islamizacji, jednak aż do XIX w. w ich wierzeniach istotną rolę odgrywały elementy pogańskie i chrześcijańskie. Do końca XIX w. Abazyni zajmowali się przede wszystkim wypasem bydła, hodowlą pszczół i sadownictwem. Po zakończeniu wojny kaukaskiej większość ludności abazyńskiej przesiedliła się do Turcji. Ci, którzy pozostali zostali w latach 1860. wysiedleni z gór na równiny i osiedleni w nowych nowo założonych aułach w sąsiedztwie Czerkiesów; odtąd zaczęli uprawiać rolę. Abazyni zagrożeni są obecnie asymilacją z Czerkiesami, dlatego walczą o utworzenie rejonu abazyńskiego w składzie KCzR. W latach 1932–1938 istniała alfabet abazyński stworzony na podstawie alfabetu łacińskiego; w 1938 r. zaczęto używać cyrylicy. Tradycyjną formą organizacji społeczeństw abazyńskich był kyt (gmina); problemy danej społeczności rozstrzygano na wiejskich schodach (kytajzara), którym przewodziła rada starszych (aczbachwa rchasa).

Maciej Falkowski

















do góry

(C) Wszelkie prawa zastrzeżone - zarówno do fotografii jak i tekstów na stronie. W przypadku zainteresowania prosimy o kontakt z autorami.