SERIA: NARODY / ETNOSY KAUKAZU


ASYRYJCZYCY (Haldei)



Naród z grupy ludów semickich, od wczesnej starożytności zamieszkujący Bliski Wschód. Na Kaukazie Asyryjczycy żyją w Armenii (ok. 6 tys.) i w Azerbejdżanie (ok. 0,5 tys.); mieszkają także w Rosji (ok. 14 tys.; m.in. w Kraju Krasnodarskim) oraz w wielu krajach Bliskiego Wschodu: Iraku, Iranie, Turcji, Syrii. Na całym świecie jest ich ok. 375 tys. Mówią językiem asyryjskim, inaczej nowoaramejskim. Wywodzą się od mieszkańców starożytnej Asyrii (II tys. p.n.e. – 605 p.n.e.), którzy przez wieki zdołali zachować własną odrębność, mimo że znajdowali się pod władzą innych państw. Są chrześcijanami, najczęściej członkami Kościoła nestoriańskiego (jego siedziba mieściła się niegdyś w Iraku, obecnie w USA) lub prawosławnymi.

Chrześcijaństwo wśród Asyryjczyków zaczęło się rozprzestrzeniać w I w. i odgrywało odtąd rolę najważniejszego elementu ich tożsamości; rozkwit Kościoła nestoriańskiego (syryjskiego) nastąpił w VII w., podczas najazdów arabskich. Większość Asyryjczyków została wymordowana podczas najazdów Tamerlana ((XIV w.), ponieważ odmówili przejścia na islam; ci, którzy przeżyli schronili się w górach Kurdystanu, przejmując wiele elementów kultury od Kurdów. Od XVI w. większość Asyryjczyków mieszkała w osmańskiej Turcji. W XIX w. ludność asyryjska znalazła się w ogniu wojen Rosji z Turcją i Persją; Rosjanie chcieli ich wykorzystać (podobnie jak innych chrześcijan Bliskiego Wschodu) w charakterze ”piątej kolumny”, co ściągało na nich represje ze strony Turków. Największe asyryjskie pogromy miały miejsce we wschodniej Turcji w 1915 i 1918 r. (zginęło wówczas ok. 250 tys. Asyryjczyków).

Na Kaukazie Asyryjczycy po raz pierwszy pojawili się w latach 1826–1828 podczas wojny rosyjsko–perskiej. Władze carskie pozwalały im osiedlać się we wschodniej Armenii, zmuszając jednak do przyjmowania prawosławia. Byli to głównie przesiedleńcy z perskiej prowincji Urmia, którzy docierali na terytorium Rosji wraz z Ormianami. Druga fala Asyryjczyków dotarła do Imperium Rosyjskiego po ludobójstwie Ormian w latach 1914–1915. W 1917 r. w Rosji mieszkało ok. 50 tys. Asyryjczyków. Po rozpadzie ZSRR wielu Asyryjczyków wyemigrowało z Kaukazu do Rosji.

Maciej Falkowski

















do góry

(C) Wszelkie prawa zastrzeżone - zarówno do fotografii jak i tekstów na stronie. W przypadku zainteresowania prosimy o kontakt z autorami.