SERIA: NARODY / ETNOSY KAUKAZU


INGUSZE (Galgaj)



Naród blisko spokrewniony z Czeczenami, od wieków zamieszkujący środkową część Kaukazu Północnego. W całej Rosji jest 415 tys. Inguszy, z czego 360 tys. w Inguszetii, ok. 20–30 tys. w Osetii Północnej (rejon prigorodny), 3 tys. w Czeczenii; żyją również w Kazachstanie (ok. 20 tys.) i innych państwach Azji Środkowej. Potomkowie inguskich muhadżirów (mieszkańców Kaukazu, którzy opuścili region po podboju rosyjskim w XIX w.) żyją także w Turcji i na Bliskim Wschodzie.

Ingusze sami określają się mianem Galgaj (Halhaj), zaś Inguszetię Galgaj Mochk. Słowo to można przetłumaczyć jako ”mieszkaniec, budowniczy wież”; istnieją również poglądy wywodzące je od imienia dawnego inguskiego boga – Gela lub Gala. Rosyjska nazwa Inguszy pochodzi od nazwy jednej z inguskich wsi – Anguszt (lub Inguszt; obecna nazwa – Tarskoje), położonej na terytorium Osetii Północnej. Mówią językiem inguskim, bardzo bliskim językowi czeczeńskiemu (przedstawiciele obu narodów mogą się swobodnie porozumiewać). Dialektyczne różnice między poszczególnymi częściami Inguszetii są prawie niezauważalne. Początki piśmiennictwa w języku inguskim sięgają okresu po rewolucji październikowej; początkowo do zapisywania tego języka używano alfabetu arabskiego, później łacińskiego (od 1923 r.), następnie zaś cyrylicy (od 1938 r.).

Wszyscy Ingusze wyznają islam sunnicki (szkoły szafiickiej) i są najbardziej religijnym społeczeństwem na Kaukazie Północnym; dużą rolę w życiu religijnym Inguszetii odgrywa sufizm. Do islamizacji Ingusze hołdowali wierzeniom pogańskim, w których najważniejszą rolę odgrywał kult bóstw związanych z przyrodą (Miacil, Diala, Sela, Tuszoli itd.). Począwszy od XII w. za sprawą gruzińskich misjonarzy do Inguszetii zaczęło przenikać chrześcijaństwo. Jego ślady można spotkać do dziś w górnej Inguszetii (np. ruiny kościołów Tchaba–Erdy, Albi–Erdy i Targim). Po najazdach mongolskich osłabły wpływy Gruzji na Kaukazie Północnym i większa część Inguszy powróciła do poprzednich wierzeń. Islam zaczął przenikać do Inguszetii w XVI w. (z Czeczenii i Dagestanu), jednak aż do końca XIX w. dla społeczności inguskich charakterystyczny był religijnym synkretyzmem (współistnienie elementów islamskich, pogańskich oraz chrześcijańskich). Aż do lat 1920. składano np. ofiary bóstwom pogańskim na szczycie świętej dla Inguszy Góry Stołowej. W przeciwieństwie do Czeczenów, Ingusze nie wzięli udziału w wojnach z Rosją w XIX w., jednak ówczesne wydarzenia na Kaukazie spowodowały umocnienie się wśród nich islamu. Mimo wielu prób, nawrócenie Inguszy na nie udało się imamowi Szamilowi; dopiero nauki sufickiego szejka z bractwa Kadirija Kunta–chadżi Kiszyjewa (działał w latach 1850–1860.) wywarły na społeczeństwo inguskie wielki wpływ, przyspieszając jego islamizację. Do końca władzy carskiej islam w Inguszetii utwierdził się na stałe.

Krótka historia Inguszetii



Maciej Falkowski

















do góry

(C) Wszelkie prawa zastrzeżone - zarówno do fotografii jak i tekstów na stronie. W przypadku zainteresowania prosimy o kontakt z autorami.