SERIA: NARODY / ETNOSY KAUKAZU


NIEMCY (Deutsche)



Kolonie niemieckie na Kaukazie Północnym i Południowym zaczęły powstawać pod koniec XVIII w. Osadnictwo niemieckie na tych obszarach inicjowały władze carskie, chcące jak najszybciej skolonizować Kaukaz; osadnicy pochodzili głównie z południowo–zachodnich Niemiec, ale także z Prus. Zdecydowaną większość z nich stanowili protestanci. Zakładali wsie na wybrzeżu czarnomorskim, w dzisiejszym Kraju Stawropolskim, a także w Gruzji (m.in. w okolicach Tbilisi), północnym Azerbejdżanie i Armenii (podnóża leżącej wówczas w granicach Rosji góry Ararat osiedliła się np. grupa niemieckich protestantów, którzy wierzyli w skore nadejście końca świata; uważali że ocaleni zostaną jedynie ci, którzy osiedlą się wokół tej góry, na której – według legendy – spoczęła Arka Noego). Na Kaukazie istniało wiele zborów protestanckich, niemieckich szkół, internatów, niemieccy fachowcy pomagali w tworzeniu przemysłu na Zakaukaziu itd. Wiele niemieckich osad przetrwało aż do czasów II wojny światowej (nosiły najczęściej nazwy takie jak: Neues Stuttgart, Katerinenfield, Elendorf itd.); jeszcze w 1939 r. w Gruzji było 20 tys. Niemców, w Azerbejdżanie – 23 tys., w Kraju Krasnodarskim – 34 tys., Kraju Stawropolskim – 45 tys. Po wybuchu wojny radziecko–niemieckiej w 1941 r. większość z nich została wysiedlona do Azji Centralnej (głównie do Kazachstanu) jako potencjalni zdrajcy. Część Niemców kaukaskich (tzw. Kaukasendeutsche) wróciła na Kaukaz, zdecydowana większość po rozpadzie ZSRR repatriowała się jednak do Niemiec. Mimo to w Kraju Krasnodarskim wciąż żyje ich ok. 18 tys., w Kraju Stawropolskim – 8 tys., w Kabardyno–Bałkarii – 2,5 tys., kilkaset osób mieszka też w Gruzji, Armenii i Azerbejdżanie. Większość Niemców kaukaskich na co dzień mówi po rosyjsku i nie zna niemieckiego; wyznają protestantyzm.

Maciej Falkowski

















do góry

(C) Wszelkie prawa zastrzeżone - zarówno do fotografii jak i tekstów na stronie. W przypadku zainteresowania prosimy o kontakt z autorami.