SERIA: NARODY / ETNOSY KAUKAZU


TAŁYSZE (Tolysz)



Naród zamieszkujący północny Iran (ok. 100 tys.) i południowy Azerbejdżan (rejony: lenkorański, lericki, massaliński i astaryński). Według danych spisu powszechnego z 1999 r. w Azerbejdżanie żyje 77 tys. Tałyszów, jednak w rzeczywistości może ich być nawet ok. 200 tys. (większość z nich to mieszkańcy wiosek, którzy nie mają rozwiniętej świadomości narodowej; władze azerbejdżańskie prowadzą ponadto politykę niezbyt przychylną Tałyszom). Mówią językiem tałyskim należącym do grupy języków irańskich; własnym językiem posługują się jednak tylko w kręgu rodzinnym i sąsiedzkim, w kontaktach zewnętrznych używają azerskiego. W 1928 r. zaczęto zapisywać język tałyski przy użyciu alfabetu łacińskiego (w tym języku wychodziło m.in. kilkanaście gazet w Lenkoranie); od początku lat 1930. po tałysku nie są jednak wydawane żadne gazety ani książki, nie uczy się go w szkole. Wyznają islam szyicki, jest także niewielu Tałyszy–sunnitów. Tałysze są prawdopodobnie rdzennymi mieszkańcami swoich ziem. W dawnych czasach zasiedlali znaczną część współczesnego Azerbejdżanu i Iranu, zostali jednak sturczeniu po pojawieniu się na tych obszarach Turków seldżuckich. Od XVII w. istniał Chanat Tałyski, który na początku XIX w. został włączony do Rosji. Na początku lat 1990. w Lenkoranie powstał tałyski ruch narodowy, który ogłosił utworzenie autonomicznej Republiki Tałysko–Mugańskiej w składzie Azerbejdżanu. Ruch został jednak rozbity przez władze azerbejdżańskie, a jego przywódca Aliakram Gumbetow trafił do więzienia. Ruch tałyski był wykorzystywany przez Rosję i Armenię do wywierania nacisków na Azerbejdżan.

Maciej Falkowski

















do góry

(C) Wszelkie prawa zastrzeżone - zarówno do fotografii jak i tekstów na stronie. W przypadku zainteresowania prosimy o kontakt z autorami.