SERIA: NARODY / ETNOSY KAUKAZU


UDYNI (Udi)



Niewielki obecnie naród zamieszkujący północno–zachodni Azerbejdżan, stanowiący niegdyś jedno z 26 plemion Albanii Kaukaskiej. W Azerbejdżanie mieszka ich ok. 4 tys. Pierwsza wzmianka o Udynach pochodzi z historiografii Herodota (V w. p.n.e.), który pisał o plemieniu Utiów (Uti). Wspominają o nich również inni starożytni kronikarze (Strabon, Pliniusz Starszy). Najbardziej wiarygodne świadectwo o Udynach daje żyjący w VIII w. albański kronikarz Mojżesz Utyjski, który sam był Udynem. Udyni odgrywali prawdopodobnie decydującą rolę w Albanii ponieważ język staroudyński był oficjalnym językiem w tym państwie. Wraz z większością mieszkańców Albanii w IV w. Udyni przyjęli chrześcijaństwo (od Ormian lub Syryjczyków). Po opanowaniu Azerbejdżanu przez Arabów (VII w.) większość Udynów przyjęła islam, część trwała jednak przy chrześcijaństwie. Do przełomu XVIII i XIX w. Udyni stanowili znaczny odsetek ludności w dzisiejszych rejonach gabalińskim, szekińskim, zakatalskim. Mimo narzucanej przez całe stulecia islamizacji i turkizacji aż do początku XX w. mówili w języku udyńskim i wyznawali chrześcijaństwo wywodzące się bezpośrednio z religii albańskiej. Przez wieki Udyni byli trójjęzyczni: w życiu codziennym posługiwali się językiem udyńskim, w obrzędach religijnych używali ormiańskiego, zaś w kontaktach z innymi mieszkańcami Azerbejdżanu – azerskiego. Obecnie pozostały tylko dwie wioski udyńskie: Wartaszen i Nidż (ich mieszkańcy nadal uważają się za Udynów i są chrześcijanami); do lat 1960. udyńska ludność mieszkała także w wioskach Mirzabejlu, Dżourlu i Sułtan–Nuchi, zostały one jednak zasymilowane. W latach 1920. w Azerbejdżanie miały miejsce antyormiańskie pogromy, które dotknęły także udyńskie wioski; w ich wyniku część Udynów przesiedliła się do Gruzji, gdzie założyli wioskę Oktomberi. Wraz z rozpoczęciem wojny armeńsko–azerbejdżańskiej o Górski Karabach część Udynów w obawie przed represjami wyemigrowała do Rosji.

Maciej Falkowski

















do góry

(C) Wszelkie prawa zastrzeżone - zarówno do fotografii jak i tekstów na stronie. W przypadku zainteresowania prosimy o kontakt z autorami.